Kiedy zawrzeć umowę o dzieło bez przeniesienia praw autorskim - cz. 2

Jakie różnice pociąga za sobą zakwalifikowanie dzieła jako wytworu intelektualnego spełniającego cechy utworu? Po pierwsze, pojawia się konieczność uzyskania praw eksploatacyjnych do utworu. Po drugie zryczałtowane koszty uzyskania przychodu w klasycznej umowie o dzieło sięgają jedynie 20 %, zaś jeśli świadczenie wiążą się z przeniesieniem autorskich praw majątkowych wzrastają one do 50 % przychodu. Pamiętajmy, że w obu przypadkach gdy wynagrodzenie z umowy o dzieło nie przekracza 200 zł, odprowadza się podatek w wysokości 18 % przychodu, a więc nie uwzględnia się kosztów uzyskania. Nie ma również zaliczek na podatek. Po trzecie, odmiennie przedstawia się kwestia odpowiedzialności za wady dzieła. Prawo autorskie w art. 55 modyfikuje kodeksowy model rękojmi za wady (art. 636 KC) wprowadzając zagwarantowanie autorowi co najmniej 25 % wynagrodzenia, nawet jeśli w skutek wad (usterek) zamawiający odstąpił od umowy. W modelu podstawowym, odstąpienie od całości umowy pozbawia wykonawcę wynagrodzenia. Odstąpienie od części, przy świadczeniach podzielnych, pozbawia wynagrodzenia za prace niewykonane lub wadliwe.

Klasycznymi przypadkami zawierania umowy o dzieło niewymagającymi przeniesienia praw autorskich są sytuacje prac wykończeniowych w budynku, naprawy pojazdów, montażu urządzeń etc.

Kiedy zawrzeć umowę o dzieło bez przeniesienia praw autorskich - cz. 1

   Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Dziełem – przedmiotem zobowiązania – jest indywidualnie określony przez stronę, mający powstać w przyszłości, rezultat. Może on przyjąć postać materialną lub niematerialną. Rezultat materialny to rzecz, którą wykonawca wytwarza, będąca następnie autonomicznym przedmiotem obrotu. Rezultat niematerialny może zaś przybrać formę wytworu intelektualnego posiadającego cechy utworu w rozumieniu prawa autorskiego.

   Właściwy opis przedmiotu zamówienia determinuje zakres zastosowana konkretnych regulacji prawnych. Jeśli jest nim utwór, czyli przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, to wówczas kodeksowy model umowy o dzieło zostanie zmodyfikowany przez uregulowania ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W celu dalszej eksploatacji przedmiotu umowy zamawiający musi ponadto dysponować prawami w stosunku do utworu (prawami autorskimi). Niezbędne będzie więc przeniesienie autorskich praw majątkowych lub uzyskanie licencji.

   Klauzula, na mocy której zamawiający nabywałaby autorskie prawa majątkowe nie będzie potrzebna, gdy na podstawie zawartej umowy o dzieło nie uzyska się rezultatu w postaci utworu. Brak przedmiotu praw autorskich, to brak praw do tego przedmiotu się odnoszących.

Dlaczego VAT na ebooki jest wyższy niż na klasyczne książki? – wybrane zagadnienia prawne

   Każdy kto chciał kiedyś zakupić wersję cyfrową książki na pewno dziwił się, dlaczego cena ebooku nie jest radykalnie niższa niż cena książki papierowej. Przeglądając sklepy internetowe trafiamy na strony wydawnictw zza oceanu, gdzie taka praktyka jest na porządku dziennym. Dlaczego na Starym Kontynencie tak nie jest?

   Główny problem finansowy tkwi w stawce podatku VAT za tego typu zakup. Zróżnicowanie stawki VAT w Polsce przedstawia się obecnie następująco: 5% na książki, 7% na gazety i cza­so­pi­sma i 23% na ebo­oki. Wydaje się to absurdalne. Wynika to jednak z przyjętych konstrukcji prawnych zakorzenionych nie w prawie podatkowym, ale prawie własności intelektualnej. Po prostu nasz poczciwy ebook to nie książka w klasycznym tego słowa znaczeniu! To nie materialny nośnik utworu. 

Art. 115 ust. 3 Prawa autorskiego niekonstytucyjny?

W najbliższym czasie Trybunał Konstytucyjny zajmie się wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie konstytucyjności art. 115 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepis ten stanowi o możliwości poniesienia odpowiedzialności karnej za „inne niż określone w ust. 1 i 2 naruszenia praw autorskich”. Inne niż tzw. plagiat, czyli przywłaszczenie sobie autorstwa albo wprowadzenie w błąd co do autorstwa utworu lub inne niż rozpowszechnianie utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy. Zdaniem wnioskodawcy powyższy artykuł stoi w sprzeczności z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z tym artykułem, odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Tym samym wyraża on kardynalne zasady prawa karnego: nullum crimen sine lege scripta oraz nullum crimen sine lege certa.