Art. 115 ust. 3 Prawa autorskiego niekonstytucyjny?

W najbliższym czasie Trybunał Konstytucyjny zajmie się wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie konstytucyjności art. 115 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Przepis ten stanowi o możliwości poniesienia odpowiedzialności karnej za „inne niż określone w ust. 1 i 2 naruszenia praw autorskich”. Inne niż tzw. plagiat, czyli przywłaszczenie sobie autorstwa albo wprowadzenie w błąd co do autorstwa utworu lub inne niż rozpowszechnianie utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy. Zdaniem wnioskodawcy powyższy artykuł stoi w sprzeczności z art. 42 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z tym artykułem, odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Tym samym wyraża on kardynalne zasady prawa karnego: nullum crimen sine lege scripta oraz nullum crimen sine lege certa.

"W istocie więc ustawodawca w tym przypadku wprowadził otwarty zakres znamion czynu zabronionego, nie pozwala precyzyjnie ustalić, jakie zachowania będą podlegać karze" - napisała rzecznik we wniosku do TK. – „Jak wskazuje Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie (m.in. wyrok z 26 listopada 2003 r., SK 22/02, OTK 2003, 9A, 97), na gruncie prawa karnego tradycyjnie powinien być sformułowany w sposób precyzyjny i ścisły. Jest to jednak z podstawowych zasad prawa karnego, której obowiązywanie w demokratycznym państwie prawnym nie budzi wątpliwości. Zasad ta ma rangę konstytucyjną i wraz z pozostałymi podstawowymi regułami prawa karnego, służy gwarancji ochrony praw jednostek przed arbitralnością oraz nadużyciami ze strony organów władzy publicznej.

Wydaje się oczywiste, że blankietowe wyrażenie „inne naruszenia praw autorskich” przeczy gwarancji jednoznaczności i precyzyjności ustalenia ustawowych znamion czynu zabronionego. Szczególnie w obecnych warunkach społeczno-gospodarczych, w których rozwój technicznych znacznie wyprzedza przyjęte rozwiązania prawne, tego typu uregulowanie nie zapewnia podmiotom prawa wystarczającej pewności, co do zgodności z prawem podejmowanych działań.