Kiedy zawrzeć umowę o dzieło bez przeniesienia praw autorskim - cz. 2

Jakie różnice pociąga za sobą zakwalifikowanie dzieła jako wytworu intelektualnego spełniającego cechy utworu? Po pierwsze, pojawia się konieczność uzyskania praw eksploatacyjnych do utworu. Po drugie zryczałtowane koszty uzyskania przychodu w klasycznej umowie o dzieło sięgają jedynie 20 %, zaś jeśli świadczenie wiążą się z przeniesieniem autorskich praw majątkowych wzrastają one do 50 % przychodu. Pamiętajmy, że w obu przypadkach gdy wynagrodzenie z umowy o dzieło nie przekracza 200 zł, odprowadza się podatek w wysokości 18 % przychodu, a więc nie uwzględnia się kosztów uzyskania. Nie ma również zaliczek na podatek. Po trzecie, odmiennie przedstawia się kwestia odpowiedzialności za wady dzieła. Prawo autorskie w art. 55 modyfikuje kodeksowy model rękojmi za wady (art. 636 KC) wprowadzając zagwarantowanie autorowi co najmniej 25 % wynagrodzenia, nawet jeśli w skutek wad (usterek) zamawiający odstąpił od umowy. W modelu podstawowym, odstąpienie od całości umowy pozbawia wykonawcę wynagrodzenia. Odstąpienie od części, przy świadczeniach podzielnych, pozbawia wynagrodzenia za prace niewykonane lub wadliwe.

Klasycznymi przypadkami zawierania umowy o dzieło niewymagającymi przeniesienia praw autorskich są sytuacje prac wykończeniowych w budynku, naprawy pojazdów, montażu urządzeń etc.

Konstruując tego typu umowę należy uwzględnić:

Precyzyjny opis przedmiotu umowy - dzieła. Jest to niezbędne dla prawidłowej kwalifikacji umowy, jak również dla ustalenie odpowiedzialność i wynagrodzenia dla wykonawcy. Przy odbiorze dzieła możliwe będzie precyzyjne zweryfikowanie, czy dostarczony rezultat spełnia cechy opisane w umowie. Szczegółowość opisu przedmiotu umowy zabezpiecza również przed roszczenie o podwyższenie wynagrodzenia kosztorysowego (art. 630 § 1 KC). Przy wynagrodzeniu ryczałtowym dodatkowe prace nie wpływają, co do zasady, na podwyższenie wynagrodzenia (art. 632 KC).

Ustalenie wynagrodzenia wykonawcy (ryczałtowego lub kosztorysowego), przy uwzględnieniu profesjonalnego lub nieprofesjonalnego charakteru wykonawcy. Jeśli wykonawca prowadzi działalność gospodarczą, rozliczenie przyjmie postać faktury lub rachunku. Pozostali wykonawcy nie wystawiają rachunku.

Termin wykonania dzieła i sposobu w jakim dzieło zostanie oddane zamawiającemu.

Uregulowanie wzajemnych rozliczeń w przypadku odstąpienia od umowy. W szczególności chodzi tu o umowne potrącenie wartości wynagrodzenia wykonawcy za część prawidłowo wykonanych prac z roszczeń odszkodowawczych lub kar umownych należnych zamawiającemu.

Zabezpieczenie interesów majątkowych zamawiającego za pomocą kar umownych np. za opóźnienia w wykonaniu poszczególnych etapów zamówienia lub w dostarczeniu dzieła. Kara umowna powinna również zostać zastrzeżona na wypadek odstąpienia od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy. Warto wymienić przykładowy („w szczególności:”) katalog tych przyczyn choćby posiłkując się art. 636 § 1 czy art. 635 KC.

Częściowy odbiór dzieła, jeśli danych elementów później nie będzie można zweryfikować np. instalacja kanalizacyjna, która zostanie następnie zamurowana.

Ścisłe określenie sytuacji, w której zamawiający wymaga osobistego wykonania dzieła przez konkretnego wykonawcę. Szczególnie, gdy organizacji zależy na umiejętnościach i doświadczeniu konkretnej osoby fizycznej.

Przedawnienie roszczeń z umowy o dzieło. Okres przedawnienia wynosi dwa lata od oddania dzieła lub terminu jego oddania. Długość okresu przedawnienia nie może zostać zmieniona wolą stron.

W celach podatkowych, należy od wykonawcy będącym osobą nieprowadzącą działalności gospodarczej odebrać oświadczenie niezbędne dla sporządzenia PIT – 11. Uwaga! PIT 11 jest zbędny, gdy na zamawiający nie ciąży obowiązek odprowadzania zaliczek (umowy o dzieło o wartości do 200 zł).

Specyficzną umową o dzieło o szczególnych uregulowaniach jest umowa o roboty budowlane. Uwaga! Zgodnie z art. 658 KC przepisy o umowie o robotach budowlanych stosuje się do remontów budynków lub budowli. Inaczej należy jednak tzw. drobne prace wykończeniowe to jest pomalowanie ścian, położenie posadzki. Wówczas zastosowanie znajdzie umowa o dzieło w modelu podstawowym.